Ovid, 43 B.C.-17 or 18 A.D. . Metamorphoseon
Electronic Text Center, University of Virginia Library

| Table of Contents for this work |
| All on-line databases | Etext Center Homepage |

Metamorphoseon Liber II



2:1 Regia Solis erat sublimibus alta columnis,
2:2 clara micante auro flammasque imitante pyropo,
2:3 cuius ebur nitidum fastigia summa tegebat,
2:4 argenti bifores radiabant lumine valvae.
2:5 materiam superabat opus: nam Mulciber illic
2:6 aequora caelarat medias cingentia terras
2:7 terrarumque orbem caelumque, quod imminet orbi.
2:8 caeruleos habet unda deos, Tritona canorum
2:9 Proteaque ambiguum ballaenarumque prementem
2:10 Aegaeona suis inmania terga lacertis
2:11 Doridaque et natas, quarum pars nare videtur,
2:12 pars in mole sedens viridis siccare capillos,
2:13 pisce vehi quaedam: facies non omnibus una,
2:14 non diversa tamen, qualem decet esse sororum.
2:15 terra viros urbesque gerit silvasque ferasque
2:16 fluminaque et nymphas et cetera numina ruris.
2:17 haec super inposita est caeli fulgentis imago,
2:18 signaque sex foribus dextris totidemque sinistris.

2:19 Quo simul adclivi Clymeneia limite proles
2:20 venit et intravit dubitati tecta parentis,
2:21 protinus ad patrios sua fert vestigia vultus
2:22 consistitque procul; neque enim propiora ferebat
2:23 lumina: purpurea velatus veste sedebat
2:24 in solio Phoebus claris lucente smaragdis.
2:25 a dextra laevaque Dies et Mensis et Annus
2:26 Saeculaque et positae spatiis aequalibus Horae
2:27 Verque novum stabat cinctum florente corona,
2:28 stabat nuda Aestas et spicea serta gerebat,
2:29 stabat et Autumnus calcatis sordidus uvis
2:30 et glacialis Hiems canos hirsuta capillos.

2:31 Ipse loco medius rerum novitate paventem
2:32 Sol oculis iuvenem, quibus adspicit omnia, vidit
2:33 'quae' que 'viae tibi causa? quid hac' ait 'arce petisti,
2:34 progenies, Phaethon, haud infitianda parenti?'
2:35 ille refert: 'o lux inmensi publica mundi,
2:36 Phoebe pater, si das usum mihi nominis huius,
2:37 nec falsa Clymene culpam sub imagine celat,
2:38 pignora da, genitor, per quae tua vera propago
2:39 credar, et hunc animis errorem detrahe nostris!'
2:40 dixerat, at genitor circum caput omne micantes
2:41 deposuit radios propiusque accedere iussit
2:42 amplexuque dato 'nec tu meus esse negari
2:43 dignus es, et Clymene veros' ait 'edidit ortus,
2:44 quoque minus dubites, quodvis pete munus, ut illud
2:45 me tribuente feras! promissi testis adesto
2:46 dis iuranda palus, oculis incognita nostris!'
2:47 vix bene desierat, currus rogat ille paternos
2:48 inque diem alipedum ius et moderamen equorum.

2:49 Paenituit iurasse patrem: qui terque quaterque
2:50 concutiens inlustre caput 'temeraria' dixit
2:51 'vox mea facta tua est; utinam promissa liceret
2:52 non dare! confiteor, solum hoc tibi, nate, negarem.
2:53 dissuadere licet: non est tua tuta voluntas!
2:54 magna petis, Phaethon, et quae nec viribus istis
2:55 munera conveniant nec tam puerilibus annis:
2:56 sors tua mortalis, non est mortale, quod optas.
2:57 plus etiam, quam quod superis contingere possit,
2:58 nescius adfectas; placeat sibi quisque licebit,
2:59 non tamen ignifero quisquam consistere in axe
2:60 me valet excepto; vasti quoque rector Olympi,
2:61 qui fera terribili iaculatur fulmina dextra,
2:62 non agat hos currus: et quid Iove maius habemus?
2:63 ardua prima via est et qua vix mane recentes
2:64 enituntur equi; medio est altissima caelo,
2:65 unde mare et terras ipsi mihi saepe videre
2:66 fit timor et pavida trepidat formidine pectus;
2:67 ultima prona via est et eget moderamine certo:
2:68 tunc etiam quae me subiectis excipit undis,
2:69 ne ferar in praeceps, Tethys solet ipsa vereri.
2:70 adde, quod adsidua rapitur vertigine caelum
2:71 sideraque alta trahit celerique volumine torquet.
2:72 nitor in adversum, nec me, qui cetera, vincit
2:73 inpetus, et rapido contrarius evehor orbi.
2:74 finge datos currus: quid ages? poterisne rotatis
2:75 obvius ire polis, ne te citus auferat axis?
2:76 forsitan et lucos illic urbesque deorum
2:77 concipias animo delubraque ditia donis
2:78 esse: per insidias iter est formasque ferarum!
2:79 utque viam teneas nulloque errore traharis,
2:80 per tamen adversi gradieris cornua tauri
2:81 Haemoniosque arcus violentique ora Leonis
2:82 saevaque circuitu curvantem bracchia longo
2:83 Scorpion atque aliter curvantem bracchia Cancrum.
2:84 nec tibi quadripedes animosos ignibus illis,
2:85 quos in pectore habent, quos ore et naribus efflant,
2:86 in promptu regere est: vix me patiuntur, ubi acres
2:87 incaluere animi cervixque repugnat habenis.¬
2:88 at tu, funesti ne sim tibi muneris auctor,
2:89 nate, cave, dum resque sinit tua corrige vota!
2:90 scilicet ut nostro genitum te sanguine credas,
2:91 pignora certa petis: do pignora certa timendo
2:92 et patrio pater esse metu probor. adspice vultus
2:93 ecce meos; utinamque oculos in pectora posses
2:94 inserere et patrias intus deprendere curas!
2:95 denique quidquid habet dives, circumspice, mundus
2:96 eque tot ac tantis caeli terraeque marisque
2:97 posce bonis aliquid; nullam patiere repulsam.
2:98 deprecor hoc unum, quod vero nomine poena,
2:99 non honor est: poenam, Phaethon, pro munere poscis!
2:100 quid mea colla tenes blandis, ignare, lacertis?
2:101 ne dubita! dabitur (Stygias iuravimus undas),
2:102 quodcumque optaris; sed tu sapientius opta!'

2:103 Finierat monitus; dictis tamen ille repugnat
2:104 propositumque premit flagratque cupidine currus.
2:105 ergo, qua licuit, genitor cunctatus ad altos
2:106 deducit iuvenem, Vulcania munera, currus.
2:107 aureus axis erat, temo aureus, aurea summae
2:108 curvatura rotae, radiorum argenteus ordo;
2:109 per iuga chrysolithi positaeque ex ordine gemmae
2:110 clara repercusso reddebant lumina Phoebo.

2:111 Dumque ea magnanimus Phaethon miratur opusque
2:112 perspicit, ecce vigil nitido patefecit ab ortu
2:113 purpureas Aurora fores et plena rosarum
2:114 atria: diffugiunt stellae, quarum agmina cogit
2:115 Lucifer et caeli statione novissimus exit.

2:116 Quem petere ut terras mundumque rubescere vidit
2:117 cornuaque extremae velut evanescere lunae,
2:118 iungere equos Titan velocibus imperat Horis.
2:119 iussa deae celeres peragunt ignemque vomentes,
2:120 ambrosiae suco saturos, praesepibus altis
2:121 quadripedes ducunt adduntque sonantia frena.
2:122 tum pater ora sui sacro medicamine nati
2:123 contigit et rapidae fecit patientia flammae
2:124 inposuitque comae radios praesagaque luctus
2:125 pectore sollicito repetens suspiria dixit:
2:126 'si potes his saltem monitis parere parentis
2:127 parce, puer, stimulis et fortius utere loris!
2:128 sponte sua properant, labor est inhibere volentes.
2:129 nec tibi derectos placeat via quinque per arcus!
2:130 sectus in obliquum est lato curvamine limes,
2:131 zonarumque trium contentus fine polumque
2:132 effugit australem iunctamque aquilonibus arcton:
2:133 hac sit iter¬manifesta rotae vestigia cernes¬
2:134 utque ferant aequos et caelum et terra calores,
2:135 nec preme nec summum molire per aethera currum!
2:136 altius egressus caelestia tecta cremabis,
2:137 inferius terras; medio tutissimus ibis.
2:138 neu te dexterior tortum declinet ad Anguem,
2:139 neve sinisterior pressam rota ducat ad Aram,
2:140 inter utrumque tene! Fortunae cetera mando,
2:141 quae iuvet et melius quam tu tibi consulat opto.
2:142 dum loquor, Hesperio positas in litore metas
2:143 umida nox tetigit; non est mora libera nobis!
2:144 poscimur: effulget tenebris Aurora fugatis.
2:145 corripe lora manu, vel, si mutabile pectus
2:146 est tibi, consiliis, non curribus utere nostris!
2:147 dum potes et solidis etiamnum sedibus adstas,
2:148 dumque male optatos nondum premis inscius axes,
2:149 quae tutus spectes, sine me dare lumina terris!'

2:150 Occupat ille levem iuvenali corpore currum
2:151 statque super manibusque leves contingere habenas
2:152 gaudet et invito grates agit inde parenti.

2:153 Interea volucres Pyrois et Eous et Aethon,
2:154 Solis equi, quartusque Phlegon hinnitibus auras
2:155 flammiferis inplent pedibusque repagula pulsant.
2:156 quae postquam Tethys, fatorum ignara nepotis,
2:157 reppulit, et facta est inmensi copia caeli,
2:158 corripuere viam pedibusque per aera motis
2:159 obstantes scindunt nebulas pennisque levati
2:160 praetereunt ortos isdem de partibus Euros.
2:161 sed leve pondus erat nec quod cognoscere possent
2:162 Solis equi, solitaque iugum gravitate carebat;
2:163 utque labant curvae iusto sine pondere naves
2:164 perque mare instabiles nimia levitate feruntur,
2:165 sic onere adsueto vacuus dat in aera saltus
2:166 succutiturque alte similisque est currus inani.

2:167 Quod simulac sensere, ruunt tritumque relinquunt
2:168 quadriiugi spatium nec quo prius ordine currunt.
2:169 ipse pavet nec qua commissas flectat habenas
2:170 nec scit qua sit iter, nec, si sciat, imperet illis.
2:171 tum primum radiis gelidi caluere Triones
2:172 et vetito frustra temptarunt aequore tingui,
2:173 quaeque polo posita est glaciali proxima Serpens,
2:174 frigore pigra prius nec formidabilis ulli,
2:175 incaluit sumpsitque novas fervoribus iras;
2:176 te quoque turbatum memorant fugisse, Boote,
2:177 quamvis tardus eras et te tua plaustra tenebant.

2:178 Ut vero summo despexit ab aethere terras
2:179 infelix Phaethon penitus penitusque iacentes,
2:180 palluit et subito genua intremuere timore
2:181 suntque oculis tenebrae per tantum lumen obortae,
2:182 et iam mallet equos numquam tetigisse paternos,
2:183 iam cognosse genus piget et valuisse rogando,
2:184 iam Meropis dici cupiens ita fertur, ut acta
2:185 praecipiti pinus borea, cui victa remisit
2:186 frena suus rector, quam dis votisque reliquit.
2:187 quid faciat? multum caeli post terga relictum,
2:188 ante oculos plus est: animo metitur utrumque
2:189 et modo, quos illi fatum contingere non est,
2:190 prospicit occasus, interdum respicit ortus,
2:191 quidque agat ignarus stupet et nec frena remittit
2:192 nec retinere valet nec nomina novit equorum.
2:193 sparsa quoque in vario passim miracula caelo
2:194 vastarumque videt trepidus simulacra ferarum.
2:195 est locus, in geminos ubi bracchia concavat arcus
2:196 Scorpius et cauda flexisque utrimque lacertis
2:197 porrigit in spatium signorum membra duorum:
2:198 hunc puer ut nigri madidum sudore veneni
2:199 vulnera curvata minitantem cuspide vidit,
2:200 mentis inops gelida formidine lora remisit.

2:201 Quae postquam summum tetigere iacentia tergum,
2:202 exspatiantur equi nulloque inhibente per auras
2:203 ignotae regionis eunt, quaque inpetus egit,
2:204 hac sine lege ruunt altoque sub aethere fixis
2:205 incursant stellis rapiuntque per avia currum
2:206 et modo summa petunt, modo per declive viasque
2:207 praecipites spatio terrae propiore feruntur,
2:208 inferiusque suis fraternos currere Luna
2:209 admiratur equos, ambustaque nubila fumant.
2:210 corripitur flammis, ut quaeque altissima, tellus
2:211 fissaque agit rimas et sucis aret ademptis;
2:212 pabula canescunt, cum frondibus uritur arbor,
2:213 materiamque suo praebet seges arida damno.
2:214 parva queror: magnae pereunt cum moenibus urbes,
2:215 cumque suis totas populis incendia gentis
2:216 in cinerem vertunt; silvae cum montibus ardent;
2:217 ardet Athos Taurusque Cilix et Tmolus et Oete
2:218 et tum sicca, prius creberrima fontibus, Ide
2:219 virgineusque Helicon et nondum Oeagrius Haemus:
2:220 ardet in inmensum geminatis ignibus Aetne
2:221 Parnasosque biceps et Eryx et Cynthus et Othrys
2:222 et tandem nivibus Rhodope caritura Mimasque
2:223 Dindymaque et Mycale natusque ad sacra Cithaeron.
2:224 nec prosunt Scythiae sua frigora: Caucasus ardet
2:225 Ossaque cum Pindo maiorque ambobus Olympus
2:226 aeriaeque Alpes et nubifer Appenninus.

2:227 Tum vero Phaethon cunctis e partibus orbem
2:228 adspicit accensum nec tantos sustinet aestus
2:229 ferventisque auras velut e fornace profunda
2:230 ore trahit currusque suos candescere sentit;
2:231 et neque iam cineres eiectatamque favillam
2:232 ferre potest calidoque involvitur undique fumo,
2:233 quoque eat aut ubi sit, picea caligine tectus
2:234 nescit et arbitrio volucrum raptatur equorum.

2:235 Sanguine tum credunt in corpora summa vocato
2:236 Aethiopum populos nigrum traxisse colorem;
2:237 tum facta est Libye raptis umoribus aestu
2:238 arida, tum nymphae passis fontesque lacusque
2:239 deflevere comis; quaerit Boeotia Dircen,
2:240 Argos Amymonen, Ephyre Pirenidas undas;
2:241 nec sortita loco distantes flumina ripas
2:242 tuta manent: mediis Tanais fumavit in undis
2:243 Peneosque senex Teuthranteusque Caicus
2:244 et celer Ismenos cum Phegiaco Erymantho
2:245 arsurusque iterum Xanthos flavusque Lycormas,
2:246 quique recurvatis ludit Maeandros in undis,
2:247 Mygdoniusque Melas et Taenarius Eurotas.
2:248 arsit et Euphrates Babylonius, arsit Orontes
2:249 Thermodonque citus Gangesque et Phasis et Hister;
2:250 aestuat Alpheos, ripae Spercheides ardent,
2:251 quodque suo Tagus amne vehit, fluit ignibus aurum,
2:252 et, quae Maeonias celebrabant carmine ripas
2:253 flumineae volucres, medio caluere Caystro;
2:254 Nilus in extremum fugit perterritus orbem
2:255 occuluitque caput, quod adhuc latet: ostia septem
2:256 pulverulenta vacant, septem sine flumine valles.
2:257 fors eadem Ismarios Hebrum cum Strymone siccat
2:258 Hesperiosque amnes, Rhenum Rhodanumque Padumque
2:259 cuique fuit rerum promissa potentia, Thybrin.
2:260 dissilit omne solum, penetratque in Tartara rimis
2:261 lumen et infernum terret cum coniuge regem;
2:262 et mare contrahitur siccaeque est campus harenae,
2:263 quod modo pontus erat, quosque altum texerat aequor,
2:264 exsistunt montes et sparsas Cycladas augent.
2:265 ima petunt pisces, nec se super aequora curvi
2:266 tollere consuetas audent delphines in auras;
2:267 corpora phocarum summo resupina profundo
2:268 exanimata natant: ipsum quoque Nerea fama est
2:269 Doridaque et natas tepidis latuisse sub antris.
2:270 ter Neptunus aquis cum torvo bracchia vultu
2:271 exserere ausus erat, ter non tulit aeris ignes.

2:272 Alma tamen Tellus, ut erat circumdata ponto,
2:273 inter aquas pelagi contractosque undique fontes,
2:274 qui se condiderant in opacae viscera matris,
2:275 sustulit oppressos collo tenus arida vultus
2:276 opposuitque manum fronti magnoque tremore
2:277 omnia concutiens paulum subsedit et infra,
2:278 quam solet esse, fuit fractaque ita voce locuta est:
2:279 'si placet hoc meruique, quid o tua fulmina cessant,
2:280 summe deum? liceat periturae viribus ignis
2:281 igne perire tuo clademque auctore levare!
2:282 vix equidem fauces haec ipsa in verba resolvo';
2:283 (presserat ora vapor) 'tostos en adspice crines
2:284 inque oculis tantum, tantum super ora favillae!
2:285 hosne mihi fructus, hunc fertilitatis honorem
2:286 officiique refers, quod adunci vulnera aratri
2:287 rastrorumque fero totoque exerceor anno,
2:288 quod pecori frondes alimentaque mitia, fruges
2:289 humano generi, vobis quoque tura ministro?
2:290 sed tamen exitium fac me meruisse: quid undae,
2:291 quid meruit frater? cur illi tradita sorte
2:292 aequora decrescunt et ab aethere longius absunt?
2:293 quodsi nec fratris nec te mea gratia tangit,
2:294 at caeli miserere tui! circumspice utrumque:
2:295 fumat uterque polus! quos si vitiaverit ignis,
2:296 atria vestra ruent! Atlas en ipse laborat
2:297 vixque suis umeris candentem sustinet axem!
2:298 si freta, si terrae pereunt, si regia caeli,
2:299 in chaos antiquum confundimur! eripe flammis,
2:300 si quid adhuc superest, et rerum consule summae!'

2:301 Dixerat haec Tellus: neque enim tolerare vaporem
2:302 ulterius potuit nec dicere plura suumque
2:303 rettulit os in se propioraque manibus antra;
2:304 at pater omnipotens, superos testatus et ipsum,
2:305 qui dederat currus, nisi opem ferat, omnia fato
2:306 interitura gravi, summam petit arduus arcem,
2:307 unde solet nubes latis inducere terris,
2:308 unde movet tonitrus vibrataque fulmina iactat;
2:309 sed neque quas posset terris inducere nubes
2:310 tunc habuit, nec quos caelo demitteret imbres:
2:311 intonat et dextra libratum fulmen ab aure
2:312 misit in aurigam pariterque animaque rotisque
2:313 expulit et saevis conpescuit ignibus ignes.
2:314 consternantur equi et saltu in contraria facto
2:315 colla iugo eripiunt abruptaque lora relinquunt:
2:316 illic frena iacent, illic temone revulsus
2:317 axis, in hac radii fractarum parte rotarum
2:318 sparsaque sunt late laceri vestigia currus.

2:319 At Phaethon rutilos flamma populante capillos
2:320 volvitur in praeceps longoque per aera tractu
2:321 fertur, ut interdum de caelo stella sereno
2:322 etsi non cecidit, potuit cecidisse videri.
2:323 quem procul a patria diverso maximus orbe
2:324 excipit Eridanus fumantiaque abluit ora.
2:325 Naides Hesperiae trifida fumantia flamma
2:326 corpora dant tumulo, signant quoque carmine saxum:

2:327 HIC . SITUS . EST . PHAETHON . CURRUS . AURIGA . PATERNI
2:328 QUEM . SI . NON . TENUIT . MAGNIS . TAMEN . EXCIDIT . AUSIS


2:329 Nam pater obductos luctu miserabilis aegro
2:330 condiderat vultus, et, si modo credimus, unum
2:331 isse diem sine sole ferunt: incendia lumen
2:332 praebebant aliquisque malo fuit usus in illo.
2:333 at Clymene postquam dixit, quaecumque fuerunt
2:334 in tantis dicenda malis, lugubris et amens
2:335 et laniata sinus totum percensuit orbem
2:336 exanimesque artus primo, mox ossa requirens
2:337 repperit ossa tamen peregrina condita ripa
2:338 incubuitque loco nomenque in marmore lectum
2:339 perfudit lacrimis et aperto pectore fovit.
2:340 nec minus Heliades fletus et, inania morti
2:341 munera, dant lacrimas, et caesae pectora palmis
2:342 non auditurum miseras Phaethonta querellas
2:343 nocte dieque vocant adsternunturque sepulcro.
2:344 luna quater iunctis inplerat cornibus orbem;
2:345 illae more suo (nam morem fecerat usus)
2:346 plangorem dederant: e quis Phaethusa, sororum
2:347 maxima, cum vellet terra procumbere, questa est
2:348 deriguisse pedes; ad quam conata venire
2:349 candida Lampetie subita radice retenta est;
2:350 tertia, cum crinem manibus laniare pararet,
2:351 avellit frondes; haec stipite crura teneri,
2:352 illa dolet fieri longos sua bracchia ramos,
2:353 dumque ea mirantur, conplectitur inguina cortex
2:354 perque gradus uterum pectusque umerosque manusque
2:355 ambit, et exstabant tantum ora vocantia matrem.
2:356 quid faciat mater, nisi, quo trahat inpetus illam,
2:357 huc eat atque illuc et, dum licet, oscula iungat?
2:358 non satis est: truncis avellere corpora temptat
2:359 et teneros manibus ramos abrumpit, at inde
2:360 sanguineae manant tamquam de vulnere guttae.
2:361 'parce, precor, mater,' quaecumque est saucia, clamat,
2:362 'parce, precor: nostrum laceratur in arbore corpus
2:363 iamque vale'¬cortex in verba novissima venit.
2:364 inde fluunt lacrimae, stillataque sole rigescunt
2:365 de ramis electra novis, quae lucidus amnis
2:366 excipit et nuribus mittit gestanda Latinis.

2:367 Adfuit huic monstro proles Stheneleia Cycnus,
2:368 qui tibi materno quamvis a sanguine iunctus,
2:369 mente tamen, Phaethon, propior fuit. ille relicto
2:370 (nam Ligurum populos et magnas rexerat urbes)
2:371 imperio ripas virides amnemque querellis
2:372 Eridanum inplerat silvamque sororibus auctam,
2:373 cum vox est tenuata viro canaeque capillos
2:374 dissimulant plumae collumque a pectore longe
2:375 porrigitur digitosque ligat iunctura rubentis,
2:376 penna latus velat, tenet os sine acumine rostrum.
2:377 fit nova Cycnus avis nec se caeloque Iovique
2:378 credit, ut iniuste missi memor ignis ab illo;
2:379 stagna petit patulosque lacus ignemque perosus
2:380 quae colat elegit contraria flumina flammis.

2:381 Squalidus interea genitor Phaethontis et expers
2:382 ipse sui decoris, qualis, cum deficit orbem,
2:383 esse solet, lucemque odit seque ipse diemque
2:384 datque animum in luctus et luctibus adicit iram
2:385 officiumque negat mundo. 'satis' inquit 'ab aevi
2:386 sors mea principiis fuit inrequieta, pigetque
2:387 actorum sine fine mihi, sine honore laborum!
2:388 quilibet alter agat portantes lumina currus!
2:389 si nemo est omnesque dei non posse fatentur,
2:390 ipse agat ut saltem, dum nostras temptat habenas,
2:391 orbatura patres aliquando fulmina ponat!
2:392 tum sciet ignipedum vires expertus equorum
2:393 non meruisse necem, qui non bene rexerit illos.'

2:394 Talia dicentem circumstant omnia Solem
2:395 numina, neve velit tenebras inducere rebus,
2:396 supplice voce rogant; missos quoque Iuppiter ignes
2:397 excusat precibusque minas regaliter addit.
2:398 colligit amentes et adhuc terrore paventes
2:399 Phoebus equos stimuloque dolens et verbere saevit
2:400 (saevit enim) natumque obiectat et inputat illis.

2:401 At pater omnipotens ingentia moenia caeli
2:402 circuit et, ne quid labefactum viribus ignis
2:403 corruat, explorat. quae postquam firma suique
2:404 roboris esse videt, terras hominumque labores
2:405 perspicit. Arcadiae tamen est inpensior illi
2:406 cura suae: fontesque et nondum audentia labi
2:407 flumina restituit, dat terrae gramina, frondes
2:408 arboribus, laesasque iubet revirescere silvas.
2:409 dum redit itque frequens, in virgine Nonacrina
2:410 haesit, et accepti caluere sub ossibus ignes.
2:411 non erat huius opus lanam mollire trahendo
2:412 nec positu variare comas; ubi fibula vestem,
2:413 vitta coercuerat neglectos alba capillos;
2:414 et modo leve manu iaculum, modo sumpserat arcum,
2:415 miles erat Phoebes: nec Maenalon attigit ulla
2:416 gratior hac Triviae; sed nulla potentia longa est.

2:417 Ulterius medio spatium sol altus habebat,
2:418 cum subit illa nemus, quod nulla ceciderat aetas;
2:419 exuit hic umero pharetram lentosque retendit
2:420 arcus inque solo, quod texerat herba, iacebat
2:421 et pictam posita pharetram cervice premebat.
2:422 Iuppiter ut vidit fessam et custode vacantem,
2:423 'hoc certe furtum coniunx mea nesciet' inquit,
2:424 'aut si rescierit, sunt, o sunt iurgia tanti!'
2:425 protinus induitur faciem cultumque Dianae
2:426 atque ait: 'o comitum, virgo, pars una mearum,
2:427 in quibus es venata iugis?' de caespite virgo
2:428 se levat et 'salve numen, me iudice' dixit,
2:429 'audiat ipse licet, maius Iove.' ridet et audit
2:430 et sibi praeferri se gaudet et oscula iungit,
2:431 nec moderata satis nec sic a virgine danda.
2:432 qua venata foret silva, narrare parantem
2:433 inpedit amplexu nec se sine crimine prodit.
2:434 illa quidem contra, quantum modo femina posset
2:435 (adspiceres utinam, Saturnia, mitior esses),
2:436 illa quidem pugnat, sed quem superare puella,
2:437 quisve Iovem poterat? superum petit aethera victor
2:438 Iuppiter: huic odio nemus est et conscia silva;
2:439 unde pedem referens paene est oblita pharetram
2:440 tollere cum telis et quem suspenderat arcum.

2:441 Ecce, suo comitata choro Dictynna per altum
2:442 Maenalon ingrediens et caede superba ferarum
2:443 adspicit hanc visamque vocat: clamata refugit
2:444 et timuit primo, ne Iuppiter esset in illa;
2:445 sed postquam pariter nymphas incedere vidit,
2:446 sensit abesse dolos numerumque accessit ad harum.
2:447 heu! quam difficile est crimen non prodere vultu!
2:448 vix oculos attollit humo nec, ut ante solebat,
2:449 iuncta deae lateri nec toto est agmine prima,
2:450 sed silet et laesi dat signa rubore pudoris;
2:451 et, nisi quod virgo est, poterat sentire Diana
2:452 mille notis culpam: nymphae sensisse feruntur.
2:453 orbe resurgebant lunaria cornua nono,
2:454 cum de venatu fraternis languida flammis,
2:455 nacta nemus gelidum dea, quo cum murmure labens
2:456 ibat et attritas versabat rivus harenas.
2:457 ut loca laudavit, summas pede contigit undas;
2:458 his quoque laudatis 'procul est' ait 'arbiter omnis:
2:459 nuda superfusis tinguamus corpora lymphis!'
2:460 Parrhasis erubuit; cunctae velamina ponunt;
2:461 una moras quaerit: dubitanti vestis adempta est,
2:462 qua posita nudo patuit cum corpore crimen.
2:463 attonitae manibusque uterum celare volenti
2:464 'i procul hinc' dixit 'nec sacros pollue fontis!'
2:465 Cynthia deque suo iussit secedere coetu.

2:466 Senserat hoc olim magni matrona Tonantis
2:467 distuleratque graves in idonea tempora poenas.
2:468 causa morae nulla est, et iam puer Arcas (id ipsum
2:469 indoluit Iuno) fuerat de paelice natus.
2:470 quo simul obvertit saevam cum lumine mentem,
2:471 'scilicet hoc etiam restabat, adultera' dixit,
2:472 'ut fecunda fores, fieretque iniuria partu
2:473 nota, Iovisque mei testatum dedecus esset.
2:474 haud inpune feres: adimam tibi namque figuram,
2:475 qua tibi, quaque places nostro, inportuna, marito.'
2:476 dixit et adversam prensis a fronte capillis
2:477 stravit humi pronam. tendebat bracchia supplex:
2:478 bracchia coeperunt nigris horrescere villis
2:479 curvarique manus et aduncos crescere in unguis
2:480 officioque pedum fungi laudataque quondam
2:481 ora Iovi lato fieri deformia rictu.
2:482 neve preces animos et verba precantia flectant,
2:483 posse loqui eripitur: vox iracunda minaxque
2:484 plenaque terroris rauco de gutture fertur;
2:485 mens antiqua tamen facta quoque mansit in ursa,
2:486 adsiduoque suos gemitu testata dolores
2:487 qualescumque manus ad caelum et sidera tollit
2:488 ingratumque Iovem, nequeat cum dicere, sentit.
2:489 a! quotiens, sola non ausa quiescere silva,
2:490 ante domum quondamque suis erravit in agris!
2:491 a! quotiens per saxa canum latratibus acta est
2:492 venatrixque metu venantum territa fugit!
2:493 saepe feris latuit visis, oblita quid esset,
2:494 ursaque conspectos in montibus horruit ursos
2:495 pertimuitque lupos, quamvis pater esset in illis.

2:496 Ecce Lycaoniae proles ignara parentis,
2:497 Arcas adest ter quinque fere natalibus actis;
2:498 dumque feras sequitur, dum saltus eligit aptos
2:499 nexilibusque plagis silvas Erymanthidas ambit,
2:500 incidit in matrem, quae restitit Arcade viso
2:501 et cognoscenti similis fuit: ille refugit
2:502 inmotosque oculos in se sine fine tenentem
2:503 nescius extimuit propiusque accedere aventi
2:504 vulnifico fuerat fixurus pectora telo:
2:505 arcuit omnipotens pariterque ipsosque nefasque
2:506 sustulit et pariter raptos per inania vento
2:507 inposuit caelo vicinaque sidera fecit.

2:508 Intumuit Iuno, postquam inter sidera paelex
2:509 fulsit, et ad canam descendit in aequora Tethyn
2:510 Oceanumque senem, quorum reverentia movit
2:511 saepe deos, causamque viae scitantibus infit:
2:512 'quaeritis, aetheriis quare regina deorum
2:513 sedibus huc adsim? pro me tenet altera caelum!
2:514 mentior, obscurum nisi nox cum fecerit orbem,
2:515 nuper honoratas summo, mea vulnera, caelo
2:516 videritis stellas illic, ubi circulus axem
2:517 ultimus extremum spatioque brevissimus ambit.
2:518 et vero quisquam Iunonem laedere nolit
2:519 offensamque tremat, quae prosum sola nocendo?
2:520 o ego quantum egi! quam vasta potentia nostra est!
2:521 esse hominem vetui: facta est dea! sic ego poenas
2:522 sontibus inpono, sic est mea magna potestas!
2:523 vindicet antiquam faciem vultusque ferinos
2:524 detrahat, Argolica quod in ante Phoronide fecit
2:525 cur non et pulsa ducit Iunone meoque
2:526 collocat in thalamo socerumque Lycaona sumit?
2:527 at vos si laesae tangit contemptus alumnae,
2:528 gurgite caeruleo septem prohibete triones
2:529 sideraque in caelo stupri mercede recepta
2:530 pellite, ne puro tinguatur in aequore paelex!'

2:531 Di maris adnuerant: habili Saturnia curru,
2:532 ingreditur liquidum pavonibus aethera pictis,
2:533 tam nuper pictis caeso pavonibus Argo,
2:534 quam tu nuper eras, cum candidus ante fuisses,
2:535 corve loquax, subito nigrantis versus in alas.
2:536 nam fuit haec quondam niveis argentea pennis
2:537 ales, ut aequaret totas sine labe columbas,
2:538 nec servaturis vigili Capitolia voce
2:539 cederet anseribus nec amanti flumina cycno.
2:540 lingua fuit damno: lingua faciente loquaci
2:541 qui color albus erat, nunc est contrarius albo

2:542 Pulchrior in tota quam Larisaea Coronis
2:543 non fuit Haemonia: placuit tibi, Delphice, certe,
2:544 dum vel casta fuit vel inobservata, sed ales
2:545 sensit adulterium Phoebeius, utque latentem
2:546 detegeret culpam, non exorabilis index,
2:547 ad dominum tendebat iter. quem garrula motis
2:548 consequitur pennis, scitetur ut omnia, cornix
2:549 auditaque viae causa 'non utile carpis'
2:550 inquit 'iter: ne sperne meae praesagia linguae!
2:551 quid fuerim quid simque vide meritumque require:
2:552 invenies nocuisse fidem. nam tempore quodam
2:553 Pallas Ericthonium, prolem sine matre creatam,
2:554 clauserat Actaeo texta de vimine cista
2:555 virginibusque tribus gemino de Cecrope natis
2:556 et legem dederat, sua ne secreta viderent.
2:557 abdita fronde levi densa speculabar ab ulmo,
2:558 quid facerent: commissa duae sine fraude tuentur,
2:559 Pandrosos atque Herse; timidas vocat una sorores
2:560 Aglauros nodosque manu diducit, et intus
2:561 infantemque vident adporrectumque draconem.
2:562 acta deae refero. pro quo mihi gratia talis
2:563 redditur, ut dicar tutela pulsa Minervae
2:564 et ponar post noctis avem! mea poena volucres
2:565 admonuisse potest, ne voce pericula quaerant.
2:566 at, puto, non ultro nequiquam tale rogantem
2:567 me petiit!¬ipsa licet hoc a Pallade quaeras:
2:568 quamvis irata est, non hoc irata negabit.
2:569 nam me Phocaica clarus tellure Coroneus
2:570 (nota loquor) genuit, fueramque ego regia virgo
2:571 divitibusque procis (ne me contemne) petebar:
2:572 forma mihi nocuit. nam cum per litora lentis
2:573 passibus, ut soleo, summa spatiarer harena,
2:574 vidit et incaluit pelagi deus, utque precando
2:575 tempora cum blandis absumpsit inania verbis,
2:576 vim parat et sequitur. fugio densumque relinquo
2:577 litus et in molli nequiquam lassor harena.
2:578 inde deos hominesque voco; nec contigit ullum
2:579 vox mea mortalem: mota est pro virgine virgo
2:580 auxiliumque tulit. tendebam bracchia caelo:
2:581 bracchia coeperunt levibus nigrescere pennis;
2:582 reicere ex umeris vestem molibar, at illa
2:583 pluma erat inque cutem radices egerat imas;
2:584 plangere nuda meis conabar pectora palmis,
2:585 sed neque iam palmas nec pectora nuda gerebam;
2:586 currebam, nec, ut ante, pedes retinebat harena,
2:587 sed summa tollebar humo; mox alta per auras
2:588 evehor et data sum comes inculpata Minervae.
2:589 quid tamen hoc prodest, si diro facta volucris
2:590 crimine Nyctimene nostro successit honori?
2:591 an quae per totam res est notissima Lesbon,
2:592 non audita tibi est, patrium temerasse cubile
2:593 Nyctimenen? avis illa quidem, sed conscia culpae
2:594 conspectum lucemque fugit tenebrisque pudorem
2:595 celat et a cunctis expellitur aethere toto.'

2:596 Talia dicenti 'tibi' ait 'revocamina' corvus
2:597 'sint, precor, ista malo: nos vanum spernimus omen.'
2:598 nec coeptum dimittit iter dominoque iacentem
2:599 cum iuvene Haemonio vidisse Coronida narrat.
2:600 laurea delapsa est audito crimine amantis,
2:601 et pariter vultusque deo plectrumque colorque
2:602 excidit, utque animus tumida fervebat ab ira,
2:603 arma adsueta capit flexumque a cornibus arcum
2:604 tendit et illa suo totiens cum pectore iuncta
2:605 indevitato traiecit pectora telo.
2:606 icta dedit gemitum tractoque a corpore ferro
2:607 candida puniceo perfudit membra cruore
2:608 et dixit: 'potui poenas tibi, Phoebe, dedisse,
2:609 sed peperisse prius; duo nunc moriemur in una.'
2:610 hactenus, et pariter vitam cum sanguine fudit;
2:611 corpus inane animae frigus letale secutum est.

2:612 Paenitet heu! sero poenae crudelis amantem,
2:613 seque, quod audierit, quod sic exarserit, odit;
2:614 odit avem, per quam crimen causamque dolendi
2:615 scire coactus erat, nec non arcumque manumque
2:616 odit cumque manu temeraria tela sagittas
2:617 conlapsamque fovet seraque ope vincere fata
2:618 nititur et medicas exercet inaniter artes.
2:619 quae postquam frustra temptata rogumque parari
2:620 vidit et arsuros supremis ignibus artus,
2:621 tum vero gemitus (neque enim caelestia tingui
2:622 ora licet lacrimis) alto de corde petitos
2:623 edidit, haud aliter quam cum spectante iuvenca
2:624 lactentis vituli dextra libratus ab aure
2:625 tempora discussit claro cava malleus ictu.
2:626 ut tamen ingratos in pectora fudit odores
2:627 et dedit amplexus iniustaque iusta peregit,
2:628 non tulit in cineres labi sua Phoebus eosdem
2:629 semina, sed natum flammis uteroque parentis
2:630 eripuit geminique tulit Chironis in antrum,
2:631 sperantemque sibi non falsae praemia linguae
2:632 inter aves albas vetuit consistere corvum.

2:633 Semifer interea divinae stirpis alumno
2:634 laetus erat mixtoque oneri gaudebat honore;
2:635 ecce venit rutilis umeros protecta capillis
2:636 filia centauri, quam quondam nympha Chariclo
2:637 fluminis in rapidi ripis enixa vocavit
2:638 Ocyroen: non haec artes contenta paternas
2:639 edidicisse fuit, fatorum arcana canebat.
2:640 ergo ubi vaticinos concepit mente furores
2:641 incaluitque deo, quem clausum pectore habebat,
2:642 adspicit infantem 'toto' que 'salutifer orbi
2:643 cresce, puer!' dixit; 'tibi se mortalia saepe
2:644 corpora debebunt, animas tibi reddere ademptas
2:645 fas erit, idque semel dis indignantibus ausus
2:646 posse dare hoc iterum flamma prohibebere avita,
2:647 eque deo corpus fies exsangue deusque,
2:648 qui modo corpus eras, et bis tua fata novabis.
2:649 tu quoque, care pater, nunc inmortalis et aevis
2:650 omnibus ut maneas nascendi lege creatus,
2:651 posse mori cupies, tum cum cruciabere dirae
2:652 sanguine serpentis per saucia membra recepto;
2:653 teque ex aeterno patientem numina mortis
2:654 efficient, triplicesque deae tua fila resolvent.'
2:655 restabat fatis aliquid: suspirat ab imis
2:656 pectoribus, lacrimaeque genis labuntur obortae,
2:657 atque ita 'praevertunt' inquit 'me fata, vetorque
2:658 plura loqui, vocisque meae praecluditur usus.
2:659 non fuerant artes tanti, quae numinis iram
2:660 contraxere mihi: mallem nescisse futura!
2:661 iam mihi subduci facies humana videtur,
2:662 iam cibus herba placet, iam latis currere campis
2:663 impetus est: in equam cognataque corpora vertor.
2:664 tota tamen quare? pater est mihi nempe biformis.'
2:665 talia dicenti pars est extrema querellae
2:666 intellecta parum confusaque verba fuerunt;
2:667 mox nec verba quidem nec equae sonus ille videtur
2:668 sed simulantis equam, parvoque in tempore certos
2:669 edidit hinnitus et bracchia movit in herbas.
2:670 tum digiti coeunt et quinos alligat ungues
2:671 perpetuo cornu levis ungula, crescit et oris
2:672 et colli spatium, longae pars maxima pallae
2:673 cauda fit, utque vagi crines per colla iacebant,
2:674 in dextras abiere iubas, pariterque novata est
2:675 et vox et facies; nomen quoque monstra dedere.

2:676 Flebat opemque tuam frustra Philyreius heros,
2:677 Delphice, poscebat. nam nec rescindere magni
2:678 iussa Iovis poteras, nec, si rescindere posses,
2:679 tunc aderas: Elin Messeniaque arva colebas.
2:680 illud erat tempus, quo te pastoria pellis
2:681 texit, onusque fuit baculum silvestre sinistrae,
2:682 alterius dispar septenis fistula cannis.
2:683 dumque amor est curae, dum te tua fistula mulcet,
2:684 incustoditae Pylios memorantur in agros
2:685 processisse boves: videt has Atlantide Maia
2:686 natus et arte sua silvis occultat abactas.
2:687 senserat hoc furtum nemo nisi notus in illo
2:688 rure senex; Battum vicinia tota vocabat.
2:689 divitis hic saltus herbosaque pascua Nelei
2:690 nobiliumque greges custos servabat equarum.
2:691 hunc tenuit blandaque manu seduxit et illi
2:692 'quisquis es, hospes' ait, 'si forte armenta requiret
2:693 haec aliquis, vidisse nega neu gratia facto
2:694 nulla rependatur, nitidam cape praemia vaccam!'
2:695 et dedit. accepta voces has reddidit hospes:
2:696 'tutus eas! lapis iste prius tua furta loquetur,'
2:697 et lapidem ostendit. simulat Iove natus abire;
2:698 mox redit et versa pariter cum voce figura
2:699 'rustice, vidisti si quas hoc limite' dixit
2:700 'ire boves, fer opem furtoque silentia deme!
2:701 iuncta suo pretium dabitur tibi femina tauro.'
2:702 at senior, postquam est merces geminata, 'sub illis
2:703 montibus' inquit 'erunt,' et erant sub montibus illis.
2:704 risit Atlantiades et 'me mihi, perfide, prodis?
2:705 me mihi prodis?' ait periuraque pectora vertit
2:706 in durum silicem, qui nunc quoque dicitur index,
2:707 inque nihil merito vetus est infamia saxo.

2:708 Hinc se sustulerat paribus caducifer alis,
2:709 Munychiosque volans agros gratamque Minervae
2:710 despectabat humum cultique arbusta Lycei.
2:711 illa forte die castae de more puellae
2:712 vertice supposito festas in Palladis arces
2:713 pura coronatis portabant sacra canistris.
2:714 inde revertentes deus adspicit ales iterque
2:715 non agit in rectum, sed in orbem curvat eundem:
2:716 ut volucris visis rapidissima miluus extis,
2:717 dum timet et densi circumstant sacra ministri,
2:718 flectitur in gyrum nec longius audet abire
2:719 spemque suam motis avidus circumvolat alis,
2:720 sic super Actaeas agilis Cyllenius arces
2:721 inclinat cursus et easdem circinat auras.
2:722 quanto splendidior quam cetera sidera fulget
2:723 Lucifer, et quanto quam Lucifer aurea Phoebe,
2:724 tanto virginibus praestantior omnibus Herse
2:725 ibat eratque decus pompae comitumque suarum.
2:726 obstipuit forma Iove natus et aethere pendens
2:727 non secus exarsit, quam cum Balearica plumbum
2:728 funda iacit: volat illud et incandescit eundo
2:729 et, quos non habuit, sub nubibus invenit ignes.
2:730 vertit iter caeloque petit terrena relicto
2:731 nec se dissimulat: tanta est fiducia formae.
2:732 quae quamquam iusta est, cura tamen adiuvat illam
2:733 permulcetque comas chlamydemque, ut pendeat apte,
2:734 collocat, ut limbus totumque adpareat aurum,
2:735 ut teres in dextra, qua somnos ducit et arcet,
2:736 virga sit, ut tersis niteant talaria plantis.

2:737 Pars secreta domus ebore et testudine cultos
2:738 tres habuit thalamos, quorum tu, Pandrose, dextrum,
2:739 Aglauros laevum, medium possederat Herse.
2:740 quae tenuit laevum, venientem prima notavit
2:741 Mercurium nomenque dei scitarier ausa est
2:742 et causam adventus; cui sic respondit Atlantis
2:743 Pleïonesque nepos 'ego sum, qui iussa per auras
2:744 verba patris porto; pater est mihi Iuppiter ipse.
2:745 nec fingam causas, tu tantum fida sorori
2:746 esse velis prolisque meae matertera dici:
2:747 Herse causa viae; faveas oramus amanti.'
2:748 adspicit hunc oculis isdem, quibus abdita nuper
2:749 viderat Aglauros flavae secreta Minervae,
2:750 proque ministerio magni sibi ponderis aurum
2:751 postulat: interea tectis excedere cogit.

2:752 Vertit ad hanc torvi dea bellica luminis orbem
2:753 et tanto penitus traxit suspiria motu,
2:754 ut pariter pectus positamque in pectore forti
2:755 aegida concuteret: subit, hanc arcana profana
2:756 detexisse manu, tum cum sine matre creatam
2:757 Lemnicolae stirpem contra data foedera vidit,
2:758 et gratamque deo fore iam gratamque sorori
2:759 et ditem sumpto, quod avara poposcerat, auro.
2:760 protinus Invidiae nigro squalentia tabo
2:761 tecta petit: domus est imis in vallibus huius
2:762 abdita, sole carens, non ulli pervia vento,
2:763 tristis et ignavi plenissima frigoris et quae
2:764 igne vacet semper, caligine semper abundet.
2:765 huc ubi pervenit belli metuenda virago,
2:766 constitit ante domum (neque enim succedere tectis
2:767 fas habet) et postes extrema cuspide pulsat.
2:768 concussae patuere fores. videt intus edentem
2:769 vipereas carnes, vitiorum alimenta suorum,
2:770 Invidiam visaque oculos avertit; at illa
2:771 surgit humo pigre semesarumque relinquit
2:772 corpora serpentum passuque incedit inerti.
2:773 utque deam vidit formaque armisque decoram,
2:774 ingemuit vultumque una ac suspiria duxit.
2:775 pallor in ore sedet, macies in corpore toto.
2:776 nusquam recta acies, livent robigine dentes,
2:777 pectora felle virent, lingua est suffusa veneno;
2:778 risus abest, nisi quem visi movere dolores;
2:779 nec fruitur somno, vigilantibus excita curis,
2:780 sed videt ingratos intabescitque videndo
2:781 successus hominum carpitque et carpitur una
2:782 suppliciumque suum est. quamvis tamen oderat illam,
2:783 talibus adfata est breviter Tritonia dictis:
2:784 'infice tabe tua natarum Cecropis unam:
2:785 sic opus est. Aglauros ea est.' haud plura locuta
2:786 fugit et inpressa tellurem reppulit hasta.

2:787 Illa deam obliquo fugientem lumine cernens
2:788 murmura parva dedit successurumque Minervae
2:789 indoluit baculumque capit, quod spinea totum
2:790 vincula cingebant, adopertaque nubibus atris,
2:791 quacumque ingreditur, florentia proterit arva
2:792 exuritque herbas et summa cacumina carpit
2:793 adflatuque suo populos urbesque domosque
2:794 polluit et tandem Tritonida conspicit arcem
2:795 ingeniis opibusque et festa pace virentem
2:796 vixque tenet lacrimas, quia nil lacrimabile cernit.
2:797 sed postquam thalamos intravit Cecrope natae,
2:798 iussa facit pectusque manu ferrugine tincta
2:799 tangit et hamatis praecordia sentibus inplet
2:800 inspiratque nocens virus piceumque per ossa
2:801 dissipat et medio spargit pulmone venenum,
2:802 neve mali causae spatium per latius errent,
2:803 germanam ante oculos fortunatumque sororis
2:804 coniugium pulchraque deum sub imagine ponit
2:805 cunctaque magna facit; quibus inritata dolore
2:806 Cecropis occulto mordetur et anxia nocte
2:807 anxia luce gemit lentaque miserrima tabe
2:808 liquitur, et glacies incerto saucia sole,
2:809 felicisque bonis non lenius uritur Herses,
2:810 quam cum spinosis ignis supponitur herbis,
2:811 quae neque dant flammas lentoque vapore cremantur.
2:812 saepe mori voluit, ne quicquam tale videret,
2:813 saepe velut crimen rigido narrare parenti;
2:814 denique in adverso venientem limine sedit
2:815 exclusura deum. cui blandimenta precesque
2:816 verbaque iactanti mitissima 'desine!' dixit,
2:817 'hinc ego me non sum nisi te motura repulso.'
2:818 'stemus' ait 'pacto' velox Cyllenius 'isto!'
2:819 caelestique fores virga patefecit: at illi
2:820 surgere conanti partes, quascumque sedendo
2:821 flectimur, ignava nequeunt gravitate moveri:
2:822 illa quidem pugnat recto se attollere trunco,
2:823 sed genuum iunctura riget, frigusque per ungues
2:824 labitur, et pallent amisso sanguine venae;
2:825 utque malum late solet inmedicabile cancer
2:826 serpere et inlaesas vitiatis addere partes,
2:827 sic letalis hiems paulatim in pectora venit
2:828 vitalesque vias et respiramina clausit,
2:829 nec conata loqui est nec, si conata fuisset,
2:830 vocis habebat iter: saxum iam colla tenebat,
2:831 oraque duruerant, signumque exsangue sedebat;
2:832 nec lapis albus erat: sua mens infecerat illam.

2:833 Has ubi verborum poenas mentisque profanae
2:834 cepit Atlantiades, dictas a Pallade terras
2:835 linquit et ingreditur iactatis aethera pennis.
2:836 sevocat hunc genitor nec causam fassus amoris
2:837 'fide minister' ait 'iussorum, nate, meorum,
2:838 pelle moram solitoque celer delabere cursu,
2:839 quaeque tuam matrem tellus a parte sinistra
2:840 suspicit (indigenae Sidonida nomine dicunt),
2:841 hanc pete, quodque procul montano gramine pasci
2:842 armentum regale vides, ad litora verte!'
2:843 dixit, et expulsi iamdudum monte iuvenci
2:844 litora iussa petunt, ubi magni filia regis
2:845 ludere virginibus Tyriis comitata solebat.
2:846 non bene conveniunt nec in una sede morantur
2:847 maiestas et amor; sceptri gravitate relicta
2:848 ille pater rectorque deum, cui dextra trisulcis
2:849 ignibus armata est, qui nutu concutit orbem,
2:850 induitur faciem tauri mixtusque iuvencis
2:851 mugit et in teneris formosus obambulat herbis.
2:852 quippe color nivis est, quam nec vestigia duri
2:853 calcavere pedis nec solvit aquaticus auster.
2:854 colla toris exstant, armis palearia pendent,
2:855 cornua vara quidem, sed quae contendere possis
2:856 facta manu, puraque magis perlucida gemma.
2:857 nullae in fronte minae, nec formidabile lumen:
2:858 pacem vultus habet. miratur Agenore nata,
2:859 quod tam formosus, quod proelia nulla minetur;
2:860 sed quamvis mitem metuit contingere primo,
2:861 mox adit et flores ad candida porrigit ora.
2:862 gaudet amans et, dum veniat sperata voluptas,
2:863 oscula dat manibus; vix iam, vix cetera differt;
2:864 et nunc adludit viridique exsultat in herba,
2:865 nunc latus in fulvis niveum deponit harenis;
2:866 paulatimque metu dempto modo pectora praebet
2:867 virginea plaudenda manu, modo cornua sertis
2:868 inpedienda novis; ausa est quoque regia virgo
2:869 nescia, quem premeret, tergo considere tauri,
2:870 cum deus a terra siccoque a litore sensim
2:871 falsa pedum primis vestigia ponit in undis;
2:872 inde abit ulterius mediique per aequora ponti
2:873 fert praedam: pavet haec litusque ablata relictum
2:874 respicit et dextra cornum tenet, altera dorso
2:875 inposita est; tremulae sinuantur flamine vestes.